Ibitabo bya Musenyeri Alex Kagame bizifashishwa mu kwiga Firozofi

Mu rwego rwo kuzamura imitekerereze ndetse n’ubumenyi bw’abanyeshuri mu bya Firozifi amashuri yo mu Rwanda yasabiwe ko yakwigisha isomo rya Firozofiya hifashishijwe ibitabo bya Musenyeri Alex Kagame.

Ibi byasawe ubwo hizihizwaga umunsi ngarukamwaka wahariwe kuzirikana Filozofiya wabaye mu mpera z’iki cyumweru tariki ya 21/1/2022 wahuriranye no kwibuka Musenyeri Alex Kagame wabaye umwanditsi n’umusizi ku mitekerere ya muntu umaze imyaka 40 yitabye Imana.

Impamvu nyamukuru hasabwe ko ibitabo n’inyandiko bya Musenyeri Alex Kagame byakoreshwa nk’imfashanyigisho mu mashuri ni ukugirango bizamure imitekerereze y’abanyeshuri no kobongerera ubumenyi mu bijyanye n’imitekerereze ya muntu.

Umuyobozi w’inama y’Abepisikopi mu Rwanda akaba n’umushumba wa Diyosezi ya Butare, Musenyeri Philippe Rukamba yavuze ko ibitabo n’inyandiko Musenyeri Alex Kagame yasize yanditse byatunganywa neza bikanoga kugirango bikoreshwe nk’imfashanyigisho.

Ati “Musenyeri Alex Kagame yabaye intangarugero mu banyabwenge, binagaragarira mu byo yasize yanditse kuko bibumbatiye byinshi dukwiye gukurikiza tukaba tumuhaye icyubahiro tumugomba nk’umukuntu wagaragaje ko yarafite ubumenyi bwafasha umuryango mugari gutera imbere”.

Musenyeri Philippe Rukamba avuga ko Kiliziya idashaka ko bigarukira ku bitabo gusa ahubwo binashyirwe mu nyigisho zigwe mu mashuri, bizafasha kumva no kumenya neza imitekerereze n’imyitwarire nyayo ikiremwamuntu gikwiye kugenderaho.

Musenyeri Alex Kagame niwe wagerageje kwandika ku mitekerereze n’imigenzereze nyayo. Inyigisho ze ziri muri ibyo bitabo yasize yanditse usanga n’amahanga abikoresha mu kubaka ubumenyi bw’abakiri bato, ariko kandi n’abanyarwanda bakwiye kubikoresha kuko abyandika yashakaga ko bizafasha abavuka nyuma y’ubwo busizi bwe n’ubuvanganzo.

Evode Kalima ni umunyeshuri wigishijwe na Musenyeri Alexis Kagame mu Iseminari ya Kansi, ubu ni mu ntara y’amajyepfo yavuze ko yakundaga gutebya ashaka kureba niba abanyeshuri be barakazwa n’ubusa.

Uretse kuba Musenyeri Alex Kagame yaranditse ibitabo bye yanigishije mu bihugu by’amahanga muri kaminuza y’igihugu cy’u Burundi na Kongo yahoze ari Zayire kandi ibikubiye muri ibyo bitabo birakigishwa muri ibyo bihugu.

Musenyeri Alex Kagame bimwe mu byamurangaga harimo ubuhanga cyane kuko iyo yabaga arimo kwigisha ntiyakundaga umuntu wandika ari kwigisha ahubwo yabwiraga abanyeshuri ko bandika ibyo bamenye, akagira urukundo ndetse ntashake ko inshuti ze zimucikaho.

Umukozi wa Komisiyo ikorana n’ishami ry’umuryango w’abibumbye rishinzwe ubumenyi n’umuco (CNRU) akaba ashinzwe Umuco n’Ubumenyi mu mibereho n’Imibanire y’abantu Kajuga Jérôme, avuga ko Musenyeri Alex Kagame yasize ubuhamya n’umurage yakwigirwaho.

Ati “Iyi Filozofiya ikwiye kugaruka ikigwa kuko usanga henshi itakigwa kandi ifite akamaro mu buzima bwa muntu”.

Umuyobozi w’Iseminari nkuru Philosophicum yaragijwe Mutagatifu Thomas d’Aquin ya Kabgayi Padiri Dr Kayisabe Vedaste, yavuze ko amasomo ya Firozofiya batangiye kuyakorera ubuvugizi mu nzego zibifite mu nshingano hagamijwe ko yakwigwa.

Iseminari Nkuru ya Kabgayi niyo yonyine ifite ishami rya Filozofiya gusa, mu gihe ahandi usanga biga isomo rimwe mu buryo naryo bataryiga neza ngo baricengere.

Ati “bamwe mu bagomba kwiga Filozofi bavuga ko iyo barangije batabona akazi bityo bigatuma batitabira kuyiga bashyizemo umwete”.

Padiri Dr Kayisabe Vedaste asanga nubwo hari abitwaza ko batabona akazi nyuma yo kwiga firozifi  kandi igihugu kitagira abantu bafite imitekerereze ihamye nta terambere rirambye bageraho”.

Ibyiza bya Filozofi nuko usanga umuntu wese yagombye kuyigira kuko ni ubumenyi bufasha umuntu wese ndetse n’umuryango kugira imitekerereze ihamye.

Musenyeri Alexis Kagame yarize kugeza ku rwego rw’impamyabumenyi ihanitse muri Filozofiya (Doctorat) yakuye muri Kaminuza yitiriwe Mutagatifu Geregori mu mwaka wa 1956 impamyabumenyi yabonye mu myaka ine yari yize muri iyo kaminuza aharangiza amasomo ye nk’umunyeshuri w’umuhanga cyane.

Nyuma yo kubona impamyabumenyi yigishije muri Kaminuza zinyuranye zirimo Kaminuza nkuru y’u Rwanda no muri Kaminuza zikomeye zo mu bindi bihugu, anandika ibitabo binyuranye birimo: La philosophie bantu de l’être. Inganji Karinga (1943), Isoko y’amajyambere, 3Vol. (1949-51), La poésie Dynastique au Rwanda (1951).

Hari kandi introduction aux grands genres lyriques de l’ancien Rwanda (1969), La philosophie Bantu comparée (1938-39), Umwaduko w’Abazungu muri Afurika yo hagati(1947), Indyoheshabirayi n’ibindi.

Alex Kagame yavutse ku ngoma ya Yuhi V Musinga, tariki ya 15 Gicurasi 1912 i Kiyanza muri Buliza, umurenge wa Murambi, mu karere ka Rulindo, Intara y’Amajyaruguru, atabaruka tariki ya 2 Ukuboza 1981 ubwo yari arwariye mu bitaro by’I Nairobi muri Kenya.

Umwanditsi

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here